Barokowe paradne sarkofagi w katedrze St. Nikolei w
        Greifswaldzie

„Ale dobre imię pozostanie wiecznie!?” - dziedzictwo kultury w niebezpieczeństwie

W katedrze St. Nikolei zachowało się 8 ozdobnych sarkofagów z cyny. Powstały one między 1666 i 1723 r. Sarkofagi te są znaczącym świadectwem historii miasta Greifswald, czasów panowania szwedzkiego szlacheckiej kultury wczesnej epoki nowożytnej.

Kultura nagrobkowa (cmentarna)

Aż po XIX wiek katedra St. Nikolei służyła jako miejsce pochowań. Zamożne rodziny wykupywały własne kaplice i kazały budować grobowce, które słowem i obrazem opiewały nie tylko pobożność lecz i status socjalny zmarłego i jego rodziny. Sczególnym rodzajem pomnika grobowego są sarkofagi.Tę formę pomnika grobowego, stosowaną już w czasach antycznych przyswoili sobie na Pomorzu najpierw książęta, którzy polecili między 1560 i 1632 r. wykonanie zachowanych sarkofagów (Wolgast, kościół St. Petri). Rąwnież szlachta chowała swoich zmarłych w sarkofagach, które miały wywierać wielkie wrażenie na żałobnikach podczas wystawnych styp.

Znaczenie pod względem historii sztuki

Starsze sarkofagi z kaplicy V i sarkofagi Burcharda Muellera von der Luehne i jego małżonki są ozdobione oszczędnie. Za to obydwa sarkofagi ich synów są w swoim barokowym paradnym wystrojuporównywalne z sarkofagiem Wielkiego Księcia w Katedrze Berlińskiej. W Mecklenburgii- Pomorzu Przednim są one bezsprzecznie zaliczane do najdroższych świadectw barokowej kultury nagrobkowej. Odznaczają się one wysokim nakładem zdobnictwa figuralnego i ornamentalnego. Sczególnie wypada wyróżnić resztki tekstyliów, którymi sarkofag był obciągnięty i nałożony bogaty ornament lany. Szczególną uwagę należy zwrócić na częściowo zachowane resztki złoceń i kolorów na pojedyńczych detalach.

Plan Katedry St. Nikolei
Nazwane w tekście kaplice są zaznaczone kolorem niebieskim.


 Grundriss des Doms St. Nikolai

Rysunek: Juergen Herold, magister sztuk, miejsce pracy Epigrafia Akademii Nauk w Goettingen przy Instytucie Historii Uniwersytetu im. Ernsta Moritza Arndta w Greifswaldzie.

O pochowanych osobach

W kaplicy V mieszczą się sarkofagi Joachima Ruedigera von Owstin († 1698), jego żony Urszuli Margarety von Owstin oraz jego córki Margarety i jego zięcia Gustava barona von Winterfeldt (+1699). Joachim Ruediger był prawnikiem i wybił się na stanowisko viceprezydenta Trybunału Wismarskiego. W 1693 r. przystąpił do służby u księcia von Wuettemberg.

Komendant Greifswaldu Burchard Mueller von der Luehne wykupił w 1660 r. dziedziczną kaplicę VII. Generał, który zwycięsko bronił miasto przed Wielkim Księciem, pochował tutaj swoją zmarłą w 1666 r. żonę, Ilsabę Marię von Schmeling. Jego pochowano w grobowcu w 1671 r. Obok swego pałacu miejskiego (dzisiaj Langestrasse 60) rodzina posiadała jeszcze dobra ziemskie w Ludwigsburgu, Neetzow oraz poźniej w Mellenthin. Obaj jego synowie znaleźli też tutaj później spoczynek. Carl Leonhard Mueller von der Luehne (†1707) był komendantem Sczecina, nadkomendantem Pomorza Przedniego i zastępcą gubernatora generalnego szwedzko-pomorskiej gubernii. Wieko jego sarkofagu jest wystawione w kaplicy XXI.
Jacob Heinrich (†1713) zrobił karierę administracji cywilnej prowincji, był kapitanem urzędu Rugii, Wolgastu i Pudagli.

Ratowanie sarkofagów w lutym 1987 r.

Koncepcja renowacji i przebudowy wnętrza katedry w okresie 1981 – 1989 przewidywała zakończenie używania kaplic V i VII jako grobowców. Do ratowania znajdującychsię tam ośmiu sarkofagów w lutym 1987 r. nie było żadnej fachowej pomocy. Prace trwały trzy dni i przebiegały w związku z ciasnotą i brakiem sprzętu technicznego w bardzo ciężkich warunkach. Gąrne i dolne części sarkofagów trzeba było wyjmować osobno lub najpierw musiano je rozdzielić. Zostały one zadepotowane w kaplicy XX, w celu ich ochrony wzniesiono wysoką ścianę z desek. W takich warunkach ani prace badawcze ani przyporządkowanie poodrywanych pojedyńczych części nie były możliwe. W styczniu 1989 r. przeniesiono sarkofagi do kaplicy Scheffel-Lembke (XXI), gdzie znajdują się do dzisiaj. Ostatnią fotograficzną dokumentację ówczesnego stanu zawdzięczamy rzemieślnikowi i technicznemu kościelnemu katedry (1986 – 1997), Guenterowi Matheisen.

Towarzystwo wspierające Katedrę St. Nikolei i Towarzystwo Popierania Szwedzkiego Dziedzictwa Kultury na Pomorzu postawiły sobie za cel uratować te znaczące, bardzo zagrożone sarkofagi. Ujęcie dotychczsowego stanu, analiza stopnia zniszczenia i konserwacja powinny być przeprowadzone przez restauratora metalu. W ramach wspąłpracy z parafią katedry i Krajowym Urzędem do Spraw Kultury, Konserwacji Zabytków zostanie opracowana koncepcja uratowania i prezentowania sarkofagów.

Poprzez ofiarę Państwo mogą pomóc uratować sarkofagi.

Pańska ofiara może pomóc naszym staraniom uratować sarkofagi.


^ na góre

 Deutsch  Svenska  Polska
 Informationsflyer öffnen